Czujnik kosztuje kilkadziesiąt złotych, a potrafi zaoszczędzić rachunek za remont. Problem w tym, że łatwo kupić zestaw ładnych wykresów, z których nic nie wynika. Poniżej to, co warto mierzyć naprawdę — i co z tymi liczbami zrobić.

Dwutlenek węgla, czyli czy w ogóle jest czym oddychać

To najbardziej niedoceniany pomiar w biurach i salach konferencyjnych. Stężenie CO₂ jest najlepszym praktycznym wskaźnikiem tego, czy wentylacja nadąża za liczbą ludzi w pomieszczeniu. Na zewnątrz jest go około 420 ppm. Do 1000 ppm jest w porządku. Powyżej 1400 ppm spada koncentracja i pojawia się senność, którą wszyscy tłumaczą sobie „ciężkim popołudniem”.

W sali, w której siedzi sześć osób przy zamkniętych oknach, przekroczenie 1500 ppm zajmuje niecałą godzinę. Jeden czujnik pokazujący to na wykresie kończy dyskusję szybciej niż jakikolwiek argument.

Wilgotność i punkt rosy

Sama wilgotność względna niewiele mówi, dopóki nie zestawi się jej z temperaturą powierzchni. Wilgotne powietrze skrapla się tam, gdzie jest najzimniej — w narożniku ściany, na rurze, na nadprożu — i to tam, a nie na środku pomieszczenia, zaczyna się pleśń.

Dlatego w pomieszczeniach zagrożonych zawilgoceniem osuszanie warto sterować punktem rosy, a nie stałym progiem wilgotności. Zasada jest prosta: wietrzyć lub osuszać wtedy, gdy powietrze na zewnątrz jest realnie suchsze od tego w środku. Latem bywa odwrotnie, niż podpowiada intuicja — otwarcie okna w ciepły, parny dzień dokłada wilgoci do chłodnej piwnicy zamiast ją wysuszyć.

Rekuperacja: mierzyć, zanim się wyreguluje

Rekuperator ustawiony raz przy odbiorze instalacji pracuje potem latami tak samo, niezależnie od tego, czy w budynku jest jedna osoba czy dwadzieścia. Sterowanie wydajnością od stężenia CO₂ i wilgotności daje dwie rzeczy naraz: lepsze powietrze wtedy, gdy jest potrzebne, i mniejszy pobór wtedy, gdy nie jest.

Do tego dochodzą przepustnice, którymi można rozdzielić strefy — inny nawiew do sali konferencyjnej, inny do pomieszczenia, w którym nikogo nie ma. Sterowanie takimi napędami da się wpiąć w system, który już monitoruje budynek, bez wymiany centrali.

Czujniki, które zwracają się w jeden dzień

Zalanie — pod pralką, przy zasobniku, w serwerowni, przy pompie. Kosztuje mniej niż wymiana jednej deski podłogowej.
Temperatura w serwerowni — z powiadomieniem, zanim sprzęt zacznie się wyłączać sam.
Otwarcie drzwi i obecność — do sterowania ogrzewaniem i światłem, ale też do prostych reguł typu „nikogo nie ma, a kocioł chodzi”.

Gdzie to wszystko trzymać

Budujemy takie instalacje na własnych sterownikach ESP32 z ESPHome, spiętych w Home Assistant, a dane pokazujemy na wykresach. Świadomie omijamy chmurę producenta: system ma działać przy zerwanym łączu, dane zostają w budynku, a po roku widać historię, a nie ostatnie 48 godzin z darmowego pakietu.

Zaczynać warto od kilku czujników w miejscach, co do których są podejrzenia, i miesiąca obserwacji. Dopiero wtedy wiadomo, co regulować — i czy w ogóle jest co.